Panduan CHRA Malaysia: Penilaian Risiko Kesihatan Kimia & Pematuhan USECHH Kilang

CHRA (Chemical Health Risk Assessment) adalah penilaian risiko kesihatan kimia yang wajib dilakukan oleh majikan jika pekerja terdedah kepada bahan kimia berbahaya di tempat kerja. Keperluan ini termaktub dalam Peraturan USECHH 2000 di bawah Akta Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (AKKP) 1994.

Panduan ini menunjukkan cara buat CHRA langkah demi langkah, apa yang penilai berdaftar JKKP perlu buat, dan bagaimana nak pastikan kilang anda mematuhi semua keperluan.

Panduan ini meliputi:

• Apa itu CHRA dan bila ia diperlukan
• Keperluan USECHH 2000 untuk majikan
• 7 langkah proses CHRA
• Cara sediakan Daftar Kimia (Chemical Register)
• Peranan Penilai Risiko Kesihatan Kimia berdaftar JKKP
• Pengawasan perubatan dan latihan pekerja
• Penalti dan tindakan penguatkuasaan
• Senarai semak pematuhan

Penafian: Artikel ini memberikan panduan umum berdasarkan Peraturan-Peraturan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (Penggunaan dan Standard Pendedahan Bahan Kimia Berbahaya kepada Kesihatan) 2000 dan maklumat rasmi JKKP sehingga Februari 2026. Peraturan mungkin dipinda. Sentiasa sahkan keperluan terkini dengan JKKP atau profesional berkelayakan sebelum membuat keputusan pematuhan.

Apa Itu CHRA?

CHRA (Chemical Health Risk Assessment) ialah penilaian sistematik terhadap risiko kesihatan yang timbul daripada penggunaan bahan kimia berbahaya di tempat kerja. Ia bukan sekadar senarai bahan kimia. CHRA menilai tahap pendedahan sebenar pekerja dan menentukan sama ada langkah kawalan yang sedia ada mencukupi untuk melindungi kesihatan mereka.

CHRA diwajibkan di bawah Peraturan USECHH 2000 (Penggunaan dan Standard Pendedahan Bahan Kimia Berbahaya kepada Kesihatan). Peraturan ini terpakai kepada semua tempat kerja yang menggunakan, menyimpan, atau mengendalikan bahan kimia berbahaya kepada kesihatan.

Aspek	Butiran
Nama penuh	Chemical Health Risk Assessment (Penilaian Risiko Kesihatan Kimia)
Peraturan	Peraturan-Peraturan USECHH 2000 di bawah AKKP 1994
Agensi penguatkuasaan	Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (JKKP/DOSH)
Siapa perlu buat	Semua majikan yang pekerjanya terdedah kepada bahan kimia berbahaya
Siapa boleh buat	Penilai Risiko Kesihatan Kimia berdaftar JKKP sahaja
Kekerapan	Setiap 5 tahun atau apabila berlaku perubahan proses/bahan kimia

Bila CHRA Diperlukan?

Anda wajib lakukan CHRA jika pekerja anda menggunakan, menyimpan, atau terdedah kepada mana-mana bahan kimia berbahaya kepada kesihatan. Ini termasuk bahan mentah, bahan perantaraan, produk siap, dan juga sisa buangan kimia.

Situasi	CHRA Diperlukan?
Kilang menggunakan pelarut untuk pembersihan	Ya
Pekerja terdedah kepada habuk kimia semasa pengilangan	Ya
Bengkel menggunakan cat, thinner, atau epoksi	Ya
Makmal menggunakan bahan kimia untuk ujian	Ya
Gudang menyimpan bahan kimia berbungkus (tiada pendedahan pekerja)	Ya (risiko tumpahan, pecah bekas)
Pejabat yang hanya guna bahan pembersih biasa	Tidak (bahan bukan berbahaya kepada kesihatan)
Tapak pembinaan yang ada kerja-kerja kimpalan, cat, atau pemotongan	Ya

Pencetus Penilaian Semula CHRA

Pencetus	Tindakan
Tempoh 5 tahun sejak CHRA terakhir	Lakukan CHRA semula
Bahan kimia baru diperkenalkan	CHRA tambahan dalam 1 bulan
Perubahan proses kerja	CHRA semula dalam 1 bulan
Keputusan pengawasan perubatan menunjukkan masalah	CHRA semula dengan segera
Pekerja mengadu gejala kesihatan berkaitan kimia	Siasatan dan kemungkinan CHRA semula

Keperluan USECHH 2000 untuk Majikan

Peraturan USECHH 2000 meletakkan tanggungjawab utama kepada majikan. Anda bukan sahaja perlu buat CHRA, tetapi juga perlu melaksanakan syor daripada laporan CHRA dalam tempoh yang ditetapkan.

Keperluan	Butiran	Tempoh
Daftar Kimia (Chemical Register)	Senarai semua bahan kimia berbahaya di tempat kerja dengan SDS (Safety Data Sheet)	Sentiasa dikemas kini
Penilaian Risiko (CHRA)	Dilakukan oleh penilai berdaftar JKKP	Setiap 5 tahun
Pelaksanaan syor CHRA	Laksanakan langkah kawalan yang disyorkan dalam laporan	Dalam 1 bulan selepas terima laporan
Pengawasan perubatan	Pemeriksaan kesihatan untuk pekerja yang terdedah melebihi had	Seperti disyorkan dalam laporan CHRA
Latihan pekerja	Maklumat tentang risiko kimia dan langkah kawalan	Semasa mula kerja dan latihan ulangan berkala
Pelabelan dan SDS	Semua bekas kimia berlabel; SDS tersedia di tempat kerja	Sentiasa
Penyimpanan rekod	Laporan CHRA, rekod pendedahan, rekod perubatan	30 tahun

Tempoh 1 bulan untuk pelaksanaan syor adalah kritikal. Banyak kilang gagal di sini. Mereka buat CHRA tetapi tidak melaksanakan syor tepat pada masanya. JKKP boleh menyemak laporan CHRA dan bukti pelaksanaan semasa pemeriksaan.

7 Langkah Proses CHRA

Berikut adalah langkah-langkah utama dalam melakukan CHRA. Proses ini mesti dilakukan oleh Penilai Risiko Kesihatan Kimia berdaftar JKKP.

Langkah	Tindakan	Butiran
1	Inventori bahan kimia	Senaraikan semua bahan kimia di tempat kerja termasuk bahan mentah, perantaraan, produk, sisa, dan bahan penyelenggaraan. Semak Daftar Kimia.
2	Kumpul maklumat bahaya	Semak SDS untuk setiap bahan kimia. Kenal pasti bahaya kesihatan (toksik, karsinogen, iritan, sensitiser), laluan pendedahan (penyedutan, kulit, mata), dan had pendedahan (PEL/OEL).
3	Kenal pasti kumpulan terdedah	Tentukan pekerja mana yang terdedah kepada bahan kimia apa, berapa lama, dan bagaimana. Kumpulkan pekerja mengikut pendedahan yang sama (Similar Exposure Group, SEG).
4	Penilaian pendedahan	Lakukan pemantauan pendedahan (personal air monitoring) jika perlu. Bandingkan keputusan dengan had pendedahan (PEL) yang ditetapkan JKKP.
5	Penilaian risiko	Gabungkan maklumat bahaya dan pendedahan untuk menentukan tahap risiko. Kategorikan sebagai rendah, sederhana, tinggi, atau sangat tinggi.
6	Syor langkah kawalan	Ikut hierarki kawalan: penghapusan, penggantian, kawalan kejuruteraan, kawalan pentadbiran, PPE. Nyatakan langkah spesifik untuk setiap risiko.
7	Laporan dan syor	Sediakan laporan lengkap termasuk keputusan pemantauan, penilaian risiko, dan syor. Serahkan kepada majikan untuk pelaksanaan dalam 1 bulan.

Cara Sediakan Daftar Kimia (Chemical Register)

Daftar Kimia adalah dokumen asas yang perlu ada sebelum CHRA dilakukan. Ia mesti dikemas kini setiap kali bahan kimia baru diperkenalkan atau bahan sedia ada dihentikan.

Maklumat Yang Perlu Ada	Contoh
Nama bahan kimia	Toluena, Asid Hidroklorik, Isopropil Alkohol
Nombor CAS	108-88-3 (Toluena)
Kuantiti yang digunakan/disimpan	200 liter/bulan; 500 liter simpanan
Lokasi penggunaan	Bahagian pencucian, Bangunan B
Klasifikasi bahaya	Mudah terbakar, toksik (CNS depressant)
Had pendedahan (PEL/OEL)	20 ppm (8-jam TWA)
SDS tersedia	Ya/Tidak (mesti Ya)

Pastikan SDS dalam bahasa yang pekerja anda faham. Jika pekerja berbahasa Melayu, SDS perlu ada versi BM atau ringkasan dalam BM yang diletakkan di kawasan kerja.

Penilai Risiko Kesihatan Kimia Berdaftar JKKP

CHRA mesti dilakukan oleh Penilai Risiko Kesihatan Kimia yang berdaftar dengan JKKP. Menggunakan orang yang tidak berdaftar bermakna penilaian anda tidak sah di sisi undang-undang.

Aspek	Butiran
Kelayakan	Berdaftar dengan JKKP sebagai Penilai CHRA; latihan khusus dalam penilaian risiko kimia dan pemantauan pendedahan
Cara semak status pendaftaran	Semak melalui laman web JKKP atau hubungi pejabat JKKP negeri
Peralatan yang perlu ada	Personal air sampling pumps, media sampling, alat pengukuran yang ditentukur
Anggaran kos CHRA	RM5,000 hingga RM50,000 bergantung kepada saiz kilang dan jumlah bahan kimia

Pastikan penilai anda berdaftar sebelum melantiknya. Pegawai Keselamatan dan Kesihatan (SHO) anda tidak boleh buat CHRA sendiri melainkan beliau juga berdaftar sebagai Penilai CHRA dengan JKKP.

Hierarki Kawalan Risiko Kimia

Syor dalam laporan CHRA mesti mengikut hierarki kawalan. PPE (alat perlindungan peribadi) adalah langkah terakhir, bukan pertama.

Tahap Kawalan	Contoh	Keberkesanan
Penghapusan	Hapuskan penggunaan bahan kimia tersebut dari proses	Paling berkesan
Penggantian	Gantikan pelarut toksik dengan pelarut kurang berbahaya; ganti cat berasaskan pelarut dengan cat berasaskan air	Tinggi
Kawalan kejuruteraan	Pemasangan Local Exhaust Ventilation (LEV), sistem pengudaraan, proses tertutup (enclosed process)	Tinggi
Kawalan pentadbiran	Penggiliran kerja, prosedur kerja selamat, pengurangan masa pendedahan, latihan	Sederhana
PPE	Alat pernafasan (respirator), sarung tangan kimia, gogel, apron kimia	Terakhir; bergantung kepada pematuhan pekerja

Untuk panduan lengkap tentang keperluan PPE di Malaysia, rujuk panduan PPE kami.

Pengawasan Perubatan

Jika CHRA mendapati pekerja terdedah kepada bahan kimia berbahaya melebihi had pendedahan, pengawasan perubatan (medical surveillance) wajib dilakukan. Ini bukan pemeriksaan kesihatan biasa. Ia adalah pemeriksaan khusus yang dikaitkan dengan jenis bahan kimia yang terdedah.

Aspek	Butiran
Bila diperlukan	Apabila CHRA mengenal pasti pendedahan melebihi PEL atau risiko kesihatan yang ketara
Jenis pemeriksaan	Bergantung kepada bahan kimia: ujian darah (plumbum), ujian fungsi paru-paru (habuk), ujian urin (pelarut organik), ujian fungsi hati
Kekerapan	Seperti disyorkan dalam laporan CHRA; biasanya tahunan
Siapa yang lakukan	Doktor Kesihatan Pekerjaan (Occupational Health Doctor) berdaftar JKKP
Kos	Ditanggung sepenuhnya oleh majikan
Penyimpanan rekod	30 tahun

Industri Yang Paling Terkesan

Industri	Bahan Kimia Lazim	Risiko Utama
Pengilangan	Pelarut, asid, alkali, resin, minyak pemotongan	Penyakit kulit, masalah pernafasan
Elektronik dan semikonduktor	Asid hidrofluorik, arsina, fosfina, pelarut	Keracunan akut, kesan jangka panjang
Pembinaan	Cat, thinner, epoksi, habuk silika, asap kimpalan	Penyakit paru-paru, dermatitis
Minyak dan Gas	Benzena, H2S, hidrokarbon, metanol	Keracunan akut, kanser jangka panjang
Percetakan dan pembungkusan	Dakwat, pelarut, pelekat	Penyedutan wap pelarut, dermatitis sentuhan
Makmal	Pelbagai reagen kimia	Pendedahan akut semasa pengendalian

Penalti Ketidakpatuhan

Kesalahan	Penalti (AKKP 1994, Selepas Pindaan 2022)
Gagal menjalankan CHRA	Denda sehingga RM500,000 atau penjara sehingga 2 tahun, atau kedua-duanya
Gagal menyediakan Daftar Kimia	Denda sehingga RM500,000 atau penjara sehingga 2 tahun, atau kedua-duanya
Gagal melaksanakan syor CHRA dalam 1 bulan	Denda sehingga RM500,000 atau penjara sehingga 2 tahun, atau kedua-duanya
Gagal menyediakan pengawasan perubatan	Denda sehingga RM500,000 atau penjara sehingga 2 tahun, atau kedua-duanya
Gagal menyimpan rekod selama 30 tahun	Denda sehingga RM500,000 atau penjara sehingga 2 tahun, atau kedua-duanya

Untuk maklumat lanjut tentang penalti AKKP 1994, rujuk panduan lengkap kami.

Hubungan CHRA dengan Insurans

Pendedahan kimia yang tidak terkawal membawa kepada penyakit pekerjaan. Tuntutan pampasan pekerja untuk penyakit kulit, masalah pernafasan, atau keracunan kimia boleh menjadi mahal, terutamanya jika melibatkan ramai pekerja serentak.

Jenis Insurans	Mengapa Berkaitan
IAR (Industrial All Risks)	Tumpahan atau kebocoran kimia boleh merosakkan harta benda dan peralatan kilang
CGL	Kecederaan pihak ketiga atau pencemaran alam sekitar akibat pelepasan bahan kimia
Pampasan Pekerja	Penyakit pekerjaan akibat pendedahan kimia; tuntutan boleh dibuat bertahun-tahun selepas pendedahan

Senarai Semak Pematuhan CHRA

Perkara	Ya/Tidak
Daftar Kimia disediakan dan dikemas kini
SDS tersedia untuk setiap bahan kimia berbahaya
Semua bekas kimia berlabel mengikut GHS/CLASS
Penilai CHRA berdaftar JKKP dilantik
CHRA dilakukan dan laporan diterima
Syor CHRA dilaksanakan dalam 1 bulan
Pengawasan perubatan disediakan untuk pekerja terdedah
Latihan mengenai risiko kimia diberikan kepada semua pekerja berkaitan
Rekod CHRA disimpan untuk tempoh 30 tahun
Tarikh CHRA seterusnya dijejaki (kitaran 5 tahun)

Soalan Lazim

Apa itu CHRA dan siapa yang perlu buat?

CHRA (Chemical Health Risk Assessment) ialah penilaian risiko kesihatan kimia yang wajib dilakukan oleh semua majikan yang pekerjanya terdedah kepada bahan kimia berbahaya. Ia diwajibkan di bawah Peraturan USECHH 2000 dan mesti dilakukan oleh Penilai Risiko Kesihatan Kimia berdaftar JKKP.

Berapa kerap CHRA perlu dilakukan?

Setiap 5 tahun. Penilaian semula juga diperlukan dalam tempoh 1 bulan jika ada perubahan proses kerja, bahan kimia baru diperkenalkan, atau keputusan pengawasan perubatan menunjukkan masalah. Jangan tunggu sehingga 5 tahun jika ada perubahan.

Bolehkah SHO buat CHRA sendiri?

Tidak, melainkan SHO anda juga berdaftar secara berasingan sebagai Penilai CHRA dengan JKKP. Kelayakan SHO sahaja tidak membenarkan penilaian CHRA. Anda perlu melantik Penilai CHRA berdaftar JKKP.

Berapa kos CHRA?

Antara RM5,000 hingga RM50,000 bergantung kepada saiz kilang, jumlah bahan kimia, dan keperluan pemantauan udara. Kilang kecil dengan beberapa bahan kimia sahaja mungkin dalam lingkungan RM5,000-RM10,000. Kilang besar dengan banyak proses kimia boleh mencecah RM30,000 ke atas.

Apa yang berlaku jika saya tidak buat CHRA?

Anda boleh didenda sehingga RM500,000 atau dipenjara sehingga 2 tahun di bawah AKKP 1994 (Pindaan 2022). Selain itu, jika pekerja menghidap penyakit pekerjaan akibat pendedahan kimia, anda menghadapi tuntutan pampasan pekerja dan kemungkinan saman sivil atas kecuaian.

Apakah Daftar Kimia dan bagaimana nak buat?

Daftar Kimia ialah senarai lengkap semua bahan kimia berbahaya di tempat kerja anda. Ia mesti mengandungi nama kimia, nombor CAS, kuantiti, lokasi penggunaan, klasifikasi bahaya, dan merujuk kepada SDS. Ia perlu dikemas kini setiap kali ada bahan kimia baru atau bahan sedia ada dihentikan.

Berapa lama rekod CHRA perlu disimpan?

30 tahun. Ini termasuk laporan CHRA, rekod pendedahan, dan rekod pengawasan perubatan. Tempoh penyimpanan ini panjang kerana penyakit akibat pendedahan kimia boleh timbul bertahun-tahun atau berdekad selepas pendedahan asal.

Apa beza CHRA dengan HIRARC?

HIRARC menilai semua jenis hazad di tempat kerja (fizikal, kimia, biologi, ergonomik, psikososial). CHRA menumpukan khusus kepada risiko kesihatan daripada bahan kimia berbahaya sahaja. CHRA lebih mendalam dari segi penilaian pendedahan kimia, termasuk pemantauan udara dan perbandingan dengan had pendedahan. Kedua-duanya diperlukan di kebanyakan kilang.

Adakah CHRA terpakai untuk tapak pembinaan?

Ya, jika pekerja di tapak pembinaan terdedah kepada bahan kimia berbahaya seperti cat, thinner, epoksi, habuk silika, atau asap kimpalan. Kontraktor utama bertanggungjawab memastikan pematuhan. Untuk panduan insurans pembinaan berkaitan, rujuk insurans CAR.

Apa yang JKKP semak semasa pemeriksaan berkaitan CHRA?

JKKP akan semak: Daftar Kimia yang lengkap dan terkini, laporan CHRA yang sah (dalam tempoh 5 tahun), bukti pelaksanaan syor (dalam 1 bulan), rekod pengawasan perubatan, rekod latihan pekerja, ketersediaan SDS di tempat kerja, dan pelabelan bekas kimia. Ketidakpatuhan pada mana-mana aspek ini boleh mengakibatkan notis penambahbaikan atau tindakan penguatkuasaan.

Kesimpulan Foundation

CHRA bukan sekadar dokumen pematuhan. Ia adalah alat untuk mengenal pasti dan mengawal risiko kesihatan kimia sebenar di tempat kerja anda. Dengan had penyimpanan rekod 30 tahun dan kenaikan penalti sehingga RM500,000 di bawah AKKP 1994 yang dipinda, pematuhan CHRA kini lebih penting dari sebelumnya.

Pendedahan kimia yang tidak terkawal mengakibatkan penyakit pekerjaan dan tuntutan pampasan pekerja yang mahal. Perlindungan IAR dan CGL yang mencukupi memastikan kilang anda dilindungi apabila tuntutan timbul.

Hubungi pakar risiko kami untuk perlindungan insurans kilang