Keperluan PPE Malaysia: Tanggungjawab Majikan di Bawah OSHA 1994 (Pindaan 2022)

PPE (Alat Perlindungan Diri) bukan sekadar helm dan sarung tangan. Di bawah undang-undang Malaysia, majikan yang gagal menyediakan PPE yang sesuai boleh didenda sehingga RM500,000 di bawah AKKP 1994 (Pindaan 2022) yang berkuat kuasa 1 Jun 2024.

Panduan ini menjelaskan tanggungjawab majikan berkaitan PPE, jenis perlindungan yang diperlukan mengikut industri, dan langkah pematuhan untuk mengelakkan penalti.

Panduan ini merangkumi:

• Undang-undang PPE di Malaysia dan peruntukan AKKP 1994
• Tanggungjawab majikan untuk membekalkan PPE
• Jenis PPE wajib mengikut bahaya tempat kerja
• Keperluan latihan dan penyelenggaraan PPE
• Penalti dan denda bagi ketidakpatuhan
• Senarai semak pematuhan PPE

Undang-Undang PPE di Malaysia

Keperluan PPE di Malaysia dikawal oleh beberapa perundangan yang saling berkait. Akta Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan 1994 (AKKP 1994) adalah undang-undang utama, manakala peraturan khusus di bawahnya memberikan keperluan terperinci mengikut jenis bahaya.

Undang-Undang / Peraturan	Peruntukan Berkaitan PPE
AKKP 1994 (Akta 514) Seksyen 15	Kewajipan am majikan untuk menyediakan tempat kerja selamat termasuk PPE
AKKP 1994 Seksyen 15(2)(c)	Majikan wajib menyediakan dan menyelenggara loji dan sistem kerja yang selamat
AKKP 1994 Seksyen 24	Kewajipan pekerja untuk menggunakan PPE yang disediakan
Occupational Safety and Health (Use and Standards of Exposure of Chemicals Hazardous to Health) Regulations 2000 (USECHH)	PPE khusus untuk pendedahan bahan kimia
Occupational Safety and Health (Noise Exposure) Regulations 2019	Perlindungan pendengaran wajib melebihi tahap pendedahan
Occupational Safety and Health (Construction Safety Management) Regulations 2024	PPE khusus untuk tapak pembinaan

Tanggungjawab Majikan Berkaitan PPE

Di bawah AKKP 1994, beban tanggungjawab jatuh terutamanya kepada majikan. PPE mesti disediakan percuma kepada pekerja, dan majikan tidak boleh mengenakan sebarang caj. Ini terpakai kepada semua tempat kerja di Malaysia sejak pindaan 1 Jun 2024 meluaskan skop akta ini.

Tanggungjawab Majikan	Keterangan
Jalankan penilaian risiko	Kenal pasti bahaya dan tentukan PPE yang diperlukan melalui HIRARC
Sediakan PPE yang sesuai	PPE mesti sepadan dengan bahaya yang dikenal pasti, bukan sekadar "ada PPE"
Bekalkan percuma	Tiada kos ditanggung pekerja untuk PPE yang diwajibkan
Pastikan saiz sesuai	PPE yang tidak muat tidak memberi perlindungan berkesan
Latih pekerja	Pekerja mesti tahu cara pakai, tanggal, simpan, dan periksa PPE dengan betul
Selenggara dan gantikan	PPE mesti dalam keadaan baik; gantikan yang rosak atau tamat tempoh
Kuatkuasakan penggunaan	Majikan mesti memastikan pekerja benar-benar memakai PPE
Simpan rekod	Rekod pembekalan, latihan, pemeriksaan, dan penggantian PPE

Tanggungjawab Pekerja

Di bawah Seksyen 24 AKKP 1994, pekerja juga mempunyai kewajipan. Mereka wajib menggunakan PPE yang disediakan dengan betul, menjaga PPE dalam keadaan baik, dan melaporkan sebarang kerosakan kepada majikan. Kegagalan pekerja juga boleh dikenakan tindakan disiplin.

Jenis PPE Mengikut Bahaya Tempat Kerja

PPE yang diperlukan bergantung kepada bahaya yang dikenal pasti dalam penilaian risiko. Berikut adalah PPE utama mengikut jenis bahaya.

Bahagian Badan	Jenis PPE	Perlindungan Terhadap	Piawaian
Kepala	Topi keselamatan (hard hat)	Objek jatuh, hentakan	MS 592 / EN 397
Mata	Gogel keselamatan, pelindung muka	Percikan bahan kimia, habuk, kimpalan	MS 1404 / EN 166
Pendengaran	Palam telinga, penutup telinga (earmuff)	Bunyi bising melebihi 85 dB(A)	EN 352 / MS ISO 4869
Pernafasan	Topeng habuk, respirator, SCBA	Habuk, asap, gas, wap bahan kimia	EN 149 / MS 1560
Tangan	Sarung tangan (pelbagai jenis)	Potongan, bahan kimia, haba, elektrik	EN 388 / EN 374
Kaki	Kasut keselamatan (steel toe)	Objek jatuh, tusukan, licin	MS 2010 / EN ISO 20345
Badan	Jaket kebolehkelihatan tinggi (hi-vis), apron	Keterlihatan rendah, percikan bahan kimia	EN ISO 20471 / EN 14605
Seluruh badan (jatuh)	Full body harness	Jatuh dari ketinggian	EN 361 / MS 1731

Keperluan PPE Mengikut Industri

Bahaya berbeza mengikut industri. Berikut adalah keperluan PPE minimum yang biasa diperlukan mengikut sektor utama di Malaysia.

Industri	PPE Minimum Biasa	PPE Tambahan Mengikut Risiko
Pembinaan	Helm, kasut keselamatan, jaket hi-vis, sarung tangan	Harness (ketinggian), perlindungan pendengaran, respirator (habuk)
Pembuatan / Kilang	Kasut keselamatan, gogel, sarung tangan, perlindungan pendengaran	Respirator (bahan kimia), apron tahan kimia, pelindung muka
Kimia & Petrokimia	Sut perlindungan kimia, gogel, sarung tangan tahan kimia, respirator	SCBA (ruang terkurung), pelindung muka penuh
Elektrik	Sarung tangan penebat, kasut penebat, pelindung muka arc flash	Sut arc flash (mengikut tahap tenaga)
Logistik / Gudang	Kasut keselamatan, sarung tangan, jaket hi-vis	Helm (kawasan forklift), perlindungan pendengaran

PPE dalam Hierarki Kawalan

PPE adalah langkah kawalan terakhir dalam hierarki kawalan HIRARC. Majikan tidak boleh terus membekalkan PPE tanpa terlebih dahulu cuba menghapuskan atau mengurangkan bahaya melalui kawalan kejuruteraan dan pentadbiran.

Keutamaan	Jenis Kawalan	Contoh
1	Penghapusan	Buang bahaya sepenuhnya
2	Penggantian	Ganti bahan kimia berbahaya dengan yang kurang berbahaya
3	Kawalan kejuruteraan	Pengalihudaraan (ventilation), pengadang mesin
4	Kawalan pentadbiran	SOP, penandaan, giliran kerja, latihan
5 (Terakhir)	PPE	Alat perlindungan diri yang dipakai pekerja

Penalti Ketidakpatuhan PPE

Pindaan 2022 (Akta A1648) telah menaikkan penalti dengan ketara. Untuk senarai penuh penalti terkini, rujuk panduan penalti OSHA 1994.

Kesalahan	Peruntukan	Penalti Maksimum
Gagal menyediakan tempat kerja selamat (termasuk PPE)	Seksyen 15	Denda RM500,000 atau penjara 2 tahun atau kedua-duanya
Gagal patuhi notis pembaikan JKKP	Seksyen 49	Denda RM500,000 atau penjara 2 tahun; denda harian RM2,000
Penalti am	Seksyen 51	Denda RM100,000; denda harian RM2,000
Liabiliti pengarah dan pegawai kanan	Seksyen 52	Boleh dipertanggungjawabkan secara bersama atau berasingan

Kesilapan Biasa Berkaitan PPE

Kesilapan	Akibat	Tindakan Betul
Beli PPE murah tanpa periksa piawaian	PPE tidak memenuhi standard, perlindungan tidak berkesan	Pastikan PPE mematuhi MS atau EN yang berkaitan
PPE "satu saiz untuk semua"	Tidak muat, pekerja enggan pakai, perlindungan berkurangan	Sediakan pelbagai saiz, pastikan sesuai dengan pengguna
Sediakan PPE tapi tidak kuatkuasa	Pekerja tidak pakai, majikan masih boleh dikenakan tindakan	Kuatkuasakan penggunaan melalui penyeliaan dan tindakan disiplin
Tiada latihan penggunaan PPE	Pekerja pakai dengan cara salah, PPE tidak berfungsi	Latih pekerja cara pakai, tanggal, simpan, dan periksa PPE
Tidak ganti PPE yang rosak atau tamat tempoh	PPE tidak memberi perlindungan yang diperlukan	Jadualkan pemeriksaan berkala dan ganti segera
Terus bagi PPE tanpa kaji hierarki kawalan	Bergantung sepenuhnya pada PPE, bahaya asal masih ada	Cuba hapus/kurang bahaya dahulu sebelum PPE

Senarai Semak Pematuhan PPE Majikan

Item	Sudah Patuh?
Penilaian risiko (HIRARC) dijalankan untuk kenal pasti PPE yang diperlukan	☐
Hierarki kawalan diikuti sebelum PPE dipilih	☐
PPE mematuhi piawaian MS atau EN yang berkaitan	☐
PPE dibekalkan percuma kepada semua pekerja berkenaan	☐
Saiz PPE sesuai untuk setiap pekerja	☐
Latihan penggunaan PPE diberikan dan direkodkan	☐
Pemeriksaan berkala PPE dijadualkan	☐
PPE rosak diganti segera	☐
Rekod pembekalan dan latihan PPE disimpan	☐
Penggunaan PPE dikuatkuasakan di tapak	☐

FAQ

Adakah majikan wajib menyediakan PPE secara percuma?

Ya. Di bawah AKKP 1994, majikan bertanggungjawab menyediakan PPE tanpa mengenakan sebarang kos kepada pekerja. Ini termasuk PPE asal dan penggantian apabila rosak atau tamat tempoh. Kos PPE adalah tanggungjawab perniagaan, bukan pekerja.

Apakah penalti jika majikan gagal menyediakan PPE?

Di bawah Seksyen 15 AKKP 1994 (Pindaan 2022), denda sehingga RM500,000 atau penjara sehingga 2 tahun boleh dikenakan. Pengarah dan pegawai kanan juga boleh dipertanggungjawabkan secara peribadi di bawah Seksyen 52.

Bolehkah pekerja enggan bekerja jika PPE tidak disediakan?

Ya. Seksyen 26A AKKP 1994 (Pindaan 2022) membenarkan pekerja mengeluarkan diri daripada bahaya segera. Jika tiada PPE yang sesuai mewujudkan risiko serius kecederaan, pekerja berhak menolak kerja sehingga bahaya ditangani.

Adakah PPE sahaja mencukupi untuk pematuhan?

Tidak. PPE adalah langkah kawalan terakhir dalam hierarki kawalan. Majikan mesti terlebih dahulu cuba menghapuskan bahaya, menggantikan bahan berbahaya, memasang kawalan kejuruteraan, dan melaksanakan kawalan pentadbiran sebelum bergantung kepada PPE.

Berapa kerap PPE perlu diperiksa dan diganti?

Pekerja perlu periksa PPE sebelum setiap penggunaan. Pemeriksaan formal bergantung kepada jenis PPE dan arahan pengilang. Sebagai panduan am, helm mempunyai jangka hayat tertentu (biasanya 3-5 tahun dari tarikh pembuatan), manakala harness dan lanyard perlu diperiksa oleh orang kompeten secara tahunan.

Apakah tanggungjawab pekerja berkaitan PPE?

Di bawah Seksyen 24 AKKP 1994, pekerja wajib menggunakan PPE yang disediakan dengan betul, menjaga PPE dalam keadaan baik, dan melaporkan kerosakan kepada majikan. Pekerja yang enggan memakai PPE boleh dikenakan tindakan disiplin.

Adakah kontraktor di tapak saya juga memerlukan PPE?

Ya. Di bawah Seksyen 18A AKKP 1994 (Pindaan 2022), majikan dan prinsipal bertanggungjawab memastikan keselamatan kontraktor dan subkontraktor. Ini termasuk memastikan PPE yang sesuai disediakan atau digunakan oleh semua pekerja di tapak.

Apa piawaian PPE yang diiktiraf di Malaysia?

Malaysia mengiktiraf piawaian Malaysian Standard (MS) dan European Norm (EN). Pastikan PPE mempunyai tanda MS atau CE yang menunjukkan ia telah diuji dan memenuhi standard keselamatan yang berkaitan. PPE tanpa pensijilan yang diiktiraf tidak sepatutnya digunakan.

Kesimpulan Foundation

PPE adalah barisan pertahanan terakhir untuk pekerja anda, dan undang-undang Malaysia meletakkan tanggungjawab sepenuhnya kepada majikan. Dengan penalti sehingga RM500,000 di bawah AKKP 1994 (Pindaan 2022), pematuhan bukan pilihan.

Walaupun dengan PPE lengkap, kemalangan masih boleh berlaku. Insurans Pampasan Pekerja dan CGL melindungi perniagaan anda daripada tuntutan pampasan dan liabiliti pihak ketiga apabila insiden berlaku di tempat kerja.

Bincang dengan pakar risiko kami