Lesen Forklift Malaysia 2026: Keperluan DOSH, Latihan & Pensijilan Lengkap

Penafian: Artikel ini menyediakan panduan am berdasarkan Akta Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan 1994 (Akta 514), Akta Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (Pindaan) 2022, dan maklumat rasmi JKKP/DOSH setakat Februari 2026. Peraturan mungkin dipinda. Sentiasa sahkan keperluan terkini dengan JKKP atau profesional KKP bertauliah sebelum membuat keputusan pematuhan.

Forklift adalah antara jentera paling kerap terlibat dalam kemalangan tempat kerja di Malaysia. JKKP merekodkan ratusan insiden melibatkan jentera pengangkat setiap tahun, dan kebanyakannya berpunca daripada operator yang tidak terlatih atau tidak mempunyai pensijilan yang sah.

Panduan ini merangkumi semua yang anda perlu tahu tentang keperluan lesen forklift di Malaysia untuk 2026, termasuk undang-undang terkini selepas pindaan OSHA 2022.

Artikel ini merangkumi:

• Undang-undang yang mengawal operasi forklift di Malaysia
• Keperluan latihan dan pensijilan operator DOSH
• Kos latihan forklift dan pusat latihan berdaftar
• Penalti ketidakpatuhan di bawah OSHA (Pindaan) 2022
• Senarai semak pematuhan untuk majikan
• Perlindungan insurans bagi operasi forklift

Apa Itu Lesen Forklift di Malaysia?

Di Malaysia, tiada "lesen forklift" rasmi yang dikeluarkan oleh JPJ atau JKKP. Istilah "lesen forklift" sebenarnya merujuk kepada sijil latihan dan kecekapan yang dikeluarkan oleh pusat latihan berdaftar dengan Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (JKKP/DOSH).

Sijil ini membuktikan bahawa operator telah lulus latihan teori dan praktikal, serta kompeten untuk mengendalikan forklift dengan selamat. Tanpa sijil ini, operator tidak dibenarkan mengendalikan forklift di mana-mana tempat kerja yang tertakluk di bawah OSHA 1994.

Aspek	Penerangan
Nama rasmi	Sijil Latihan Kecekapan Operator Forklift
Dikeluarkan oleh	Pusat latihan berdaftar JKKP/DOSH
Tempoh sah	3 tahun dari tarikh peperiksaan
Pembaharuan	Latihan semula (refresher course) sebelum tamat tempoh
Badan penguatkuasa	JKKP (Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan)

Rangka Undang-Undang Forklift di Malaysia

Operasi forklift di Malaysia dikawal oleh beberapa undang-undang utama. Selepas Akta Kilang dan Jentera 1967 (AKJ/Akta 139) dimansuhkan secara berperingkat pada 1 Jun 2024, peruntukan berkaitan kini termasuk dalam OSHA (Pindaan) 2022.

Berikut adalah undang-undang yang berkaitan secara langsung dengan operasi forklift:

Undang-Undang	Peruntukan Berkaitan	Implikasi Forklift
OSHA 1994 (Akta 514)	Seksyen 15(2)(c)	Majikan wajib menyediakan latihan, arahan, maklumat dan penyeliaan yang mencukupi untuk keselamatan pekerja
OSHA (Pindaan) 2022	Seksyen 31A	Menteri boleh mewajibkan kelas atau perihal orang menghadiri kursus latihan KKP; majikan wajib memastikan pekerja menyelesaikan kursus sebelum melaksanakan kerja
OSHA (Pindaan) 2022	Seksyen 15 (Pindaan)	Penalti dinaikkan daripada RM50,000 kepada RM500,000
AKJ 1967 (dimansuhkan)	Seksyen 26 (dahulu)	Latihan dan pengawasan pekerja tidak berpengalaman; peruntukan ini kini dibawa masuk ke dalam OSHA (Pindaan) 2022

Apa yang Berubah Selepas 1 Jun 2024?

Akta Kilang dan Jentera 1967 telah dimansuhkan secara berperingkat melalui Akta Kilang dan Jentera (Pemansuhan) 2022. Peruntukan berkaitan latihan operator, pemeriksaan jentera, dan perakuan kelayakan kini ditadbir di bawah OSHA (Pindaan) 2022.

Yang paling penting untuk majikan: penalti kini jauh lebih tinggi. Denda maksimum di bawah Seksyen 15 OSHA naik daripada RM50,000 kepada RM500,000. Ini bermakna kos ketidakpatuhan meningkat secara drastik.

Siapa yang Perlu Mempunyai Sijil Forklift?

Setiap individu yang mengendalikan forklift atau mana-mana Material Handling Equipment (MHE) di tempat kerja wajib mempunyai sijil latihan yang sah. Ini terpakai tanpa mengira industri, saiz syarikat, atau jenis forklift.

Wajib Ada Sijil	Tidak Perlu Sijil Forklift
Operator forklift di gudang	Pekerja yang tidak mengendalikan forklift
Operator reach truck	Pengurus yang hanya mengawasi operasi
Pemandu forklift di tapak pembinaan	Pekerja yang menggunakan pallet jack manual
Operator forklift di kilang pembuatan
Pekerja logistik yang mengendalikan forklift

Syarat Kelayakan Operator

Untuk mendaftar kursus latihan forklift di Malaysia, peserta perlu memenuhi syarat berikut:

• Berumur 18 tahun ke atas
• Mempunyai kemahiran literasi asas
• Sihat dari segi fizikal (tiada masalah penglihatan atau pendengaran yang ketara)
• Boleh memahami arahan dalam Bahasa Malaysia atau Bahasa Inggeris

Proses Latihan dan Pensijilan Forklift

Latihan forklift di Malaysia biasanya mengambil masa 1 hingga 2 hari, bergantung kepada pusat latihan dan jenis kursus. Program ini merangkumi komponen teori dan praktikal, dan peserta perlu lulus kedua-dua penilaian untuk mendapat sijil.

Komponen Latihan Teori

Modul	Kandungan
Pengenalan undang-undang	OSHA 1994, keperluan JKKP, tanggungjawab majikan dan operator
Jenis-jenis forklift	Counterbalance, reach truck, pallet truck, rough terrain, dan lain-lain
Prinsip kestabilan	Pusat graviti, segi tiga kestabilan, had kapasiti beban
Pengendalian beban	Carta beban, pengagihan berat, teknik susun dan angkat
Pengenalan hazard	Bahaya di tempat kerja, prosedur HIRARC, langkah kawalan
Prosedur kecemasan	Tindakan ketika forklift terbalik, kebocoran, kebakaran

Komponen Latihan Praktikal

Sesi praktikal memberi peluang peserta mengendalikan forklift sebenar di bawah pengawasan jurulatih. Penilaian praktikal merangkumi pemeriksaan pra-operasi, memandu ke hadapan dan ke belakang, mengangkat dan menyusun palet, serta manuver di lorong sempit.

Peserta yang gagal dalam penilaian bertulis atau praktikal biasanya boleh mengulang ujian dengan bimbingan tambahan. Selepas lulus, peserta menerima sijil latihan dan kad kebenaran pemandu forklift yang sah selama 3 tahun.

Proses Langkah Demi Langkah

Langkah	Tindakan	Tempoh
1	Pilih pusat latihan berdaftar JKKP	-
2	Daftar dan buat bayaran	-
3	Hadiri kursus teori dan praktikal	1-2 hari
4	Lulus ujian bertulis	Hari terakhir latihan
5	Lulus penilaian praktikal	Hari terakhir latihan
6	Terima sijil latihan dan kad pemandu	21 hari bekerja selepas kursus

Kos Latihan Forklift di Malaysia 2026

Kos latihan forklift bergantung kepada jenis kursus, lokasi, dan sama ada ia dijalankan secara awam (public class) atau dalaman (in-house). Berikut adalah anggaran kos semasa:

Jenis Kursus	Anggaran Kos (RM)	Tempoh
Kursus asas operator forklift (public)	RM350 - RM600 per peserta	1 hari
Kursus operator forklift (2 hari)	RM500 - RM900 per peserta	2 hari
Kursus reach truck	RM400 - RM700 per peserta	1 hari
Kursus pembaharuan (refresher)	RM300 - RM500 per peserta	1 hari
Latihan in-house (di premis majikan)	RM3,000 - RM8,000 per sesi (bergantung bilangan peserta)	1-2 hari

Tuntutan HRDCorp

Kursus latihan forklift dari pusat latihan berdaftar HRDCorp boleh dituntut 100% di bawah Skim Bantuan Latihan Khas (SBL-Khas). Ini bermakna majikan yang berdaftar dengan HRDCorp tidak perlu menanggung kos latihan secara langsung, selagi mereka mempunyai baki levi yang mencukupi.

Untuk layak membuat tuntutan, pastikan pusat latihan yang dipilih berdaftar dengan HRDCorp dan mempunyai kelulusan untuk menjalankan kursus berkaitan.

Pusat Latihan Forklift Berdaftar JKKP

Anda perlu memastikan pusat latihan yang dipilih mempunyai pendaftaran sah dengan JKKP. Pusat latihan yang tidak berdaftar mungkin mengeluarkan sijil yang tidak diiktiraf semasa pemeriksaan JKKP.

Untuk menyemak senarai pusat latihan berdaftar, layari laman web rasmi JKKP di dosh.gov.my atau hubungi pejabat JKKP negeri yang berkenaan. Pusat latihan yang sah biasanya mempunyai nombor pendaftaran JKKP yang boleh disahkan.

Perkara Perlu Semak	Kenapa Penting
Nombor pendaftaran JKKP	Sijil daripada pusat tidak berdaftar mungkin tidak diterima JKKP
Pendaftaran HRDCorp	Membolehkan tuntutan levi latihan
Kelayakan jurulatih	Jurulatih perlu mempunyai pengalaman dan pensijilan KKP
Kemudahan praktikal	Perlu ada kawasan latihan dan forklift sebenar untuk sesi hands-on
Tempoh sah sijil	Sijil standard sah 3 tahun; pastikan tarikh tamat dinyatakan

Tanggungjawab Majikan dalam Pengurusan Forklift

Kewajipan majikan bukan sekadar menghantar operator untuk latihan. Di bawah Seksyen 15 OSHA 1994, majikan bertanggungjawab secara menyeluruh terhadap keselamatan operasi forklift di tempat kerja.

Tanggungjawab	Tindakan Diperlukan
Memastikan operator terlatih	Hanya benarkan operator yang mempunyai sijil sah mengendalikan forklift
Menyediakan PPE	Kasut keselamatan, topi keledar, jaket keselamatan berpendarfluor
Penyelenggaraan forklift	Pemeriksaan berkala, rekod penyelenggaraan, pembaikan segera
Penilaian risiko	Jalankan HIRARC untuk semua aktiviti melibatkan forklift
Prosedur kerja selamat	SOP bertulis untuk operasi forklift, termasuk had laju dan laluan
Rekod dan dokumentasi	Simpan salinan sijil operator, log pemeriksaan harian, rekod penyelenggaraan
Pelaporan kemalangan	Laporkan kemalangan forklift kepada JKKP dalam tempoh 7 hari (NADOPOD)

Pemeriksaan Pra-Operasi Harian Forklift

Operator wajib melakukan pemeriksaan forklift sebelum setiap syif kerja. Pemeriksaan ini mengambil masa kurang dari 10 minit dan boleh mengelakkan kemalangan akibat kerosakan mekanikal.

Komponen	Perkara Diperiksa
Tayar	Keadaan dan tekanan tayar, kerosakan pada rim
Brek	Brek kaki dan brek tangan berfungsi dengan baik
Sistem hidraulik	Tiada kebocoran, paras cecair hidraulik mencukupi
Tiang angkat (mast)	Bergerak lancar, tiada keretakan atau bengkok
Garpu (forks)	Tiada keretakan, bengkok, atau kehausan berlebihan
Hon dan lampu	Hon berfungsi, lampu hadapan dan belakang, lampu amaran
Tali pinggang keledar	Berfungsi dan boleh dikunci dengan betul
Pelindung atas (overhead guard)	Utuh, tiada kerosakan struktur

Penting: Jika apa-apa kerosakan ditemui semasa pemeriksaan, forklift tidak boleh digunakan sehingga pembaikan selesai. Catatkan semua pemeriksaan dalam log harian dan laporkan kerosakan kepada penyelia.

Penalti Ketidakpatuhan

Selepas OSHA (Pindaan) 2022 berkuat kuasa, penalti untuk ketidakpatuhan meningkat secara ketara. Majikan yang membenarkan operator tanpa sijil mengendalikan forklift menghadapi risiko tindakan undang-undang yang serius.

Kesalahan	Peruntukan	Penalti Maksimum
Gagal menyediakan latihan kepada pekerja	Seksyen 15 OSHA 1994	Denda sehingga RM500,000 atau penjara sehingga 2 tahun, atau kedua-duanya
Gagal melaporkan kemalangan	Seksyen 32 OSHA 1994	Denda sehingga RM10,000 atau penjara 1 tahun, atau kedua-duanya
Pekerja gagal mematuhi arahan keselamatan	Seksyen 24 OSHA 1994	Denda sehingga RM1,000 atau penjara 3 bulan, atau kedua-duanya
Gagal menubuhkan Jawatankuasa Keselamatan	Seksyen 30 OSHA 1994	Denda sehingga RM50,000 atau penjara 6 bulan, atau kedua-duanya
Kesalahan berulang (per hari)	OSHA 1994	Denda tambahan RM1,000 sehari selagi kesalahan berterusan

Penalti ini belum termasuk liabiliti sivil jika berlaku kemalangan yang menyebabkan kecederaan atau kematian. Tuntutan pampasan pekerja di bawah insurans pampasan pekerja boleh mencecah ratusan ribu ringgit bergantung kepada tahap kecederaan.

Bahaya Biasa Operasi Forklift

Memahami bahaya biasa membantu anda menyediakan langkah kawalan yang berkesan. Berikut adalah punca utama kemalangan forklift di tempat kerja Malaysia:

Bahaya	Punca Biasa	Langkah Pencegahan
Forklift terbalik	Beban berlebihan, membelok terlalu laju, permukaan tidak rata	Patuhi had kapasiti, kurangkan laju di selekoh, perbaiki permukaan lantai
Perlanggaran dengan pejalan kaki	Laluan berkongsi, kawasan buta, tiada amaran	Asingkan laluan forklift dan pejalan kaki, pasang cermin cembung, gunakan hon
Beban jatuh	Beban tidak stabil, palet rosak, mengangkat terlalu tinggi semasa bergerak	Semak kestabilan beban, ganti palet rosak, turunkan garpu semasa bergerak
Terperangkap antara forklift dan objek	Ruang sempit, tiada pengasingan kawasan	Tandakan zon larangan, pastikan ruang operasi mencukupi
Kebocoran gas atau bahan api	Penyelenggaraan tidak dijaga, kerosakan tangki	Pemeriksaan harian, isi minyak di kawasan berventilasi, jauhkan dari sumber api

Pembaharuan Sijil Forklift

Sijil latihan forklift sah selama 3 tahun dari tarikh peperiksaan. Selepas tempoh ini, operator perlu menjalani kursus pembaharuan (refresher course) untuk memperbaharui sijil mereka.

Bilakah Perlu Pembaharuan?

Situasi	Tindakan Diperlukan
Sijil hampir tamat tempoh (dalam 3 bulan)	Daftarkan kursus pembaharuan segera
Sijil sudah tamat tempoh	Operator tidak boleh mengendalikan forklift; perlu ambil kursus semula
Operator terlibat dalam kemalangan serius	Penilaian semula kecekapan dan latihan pemulihan
Bertukar kepada jenis forklift berbeza	Latihan khusus untuk jenis forklift baharu
Perubahan ketara di tempat kerja	Latihan tambahan mengikut keadaan baharu

Senarai Semak Pematuhan Forklift untuk Majikan

Gunakan senarai semak ini untuk memastikan operasi forklift di tempat kerja anda mematuhi semua keperluan JKKP:

Perkara	Status
Semua operator mempunyai sijil latihan forklift yang sah	☐
Salinan sijil disimpan dalam fail syarikat	☐
Log pemeriksaan pra-operasi harian disediakan dan diisi	☐
SOP operasi forklift bertulis dan dikomunikasikan	☐
HIRARC disediakan untuk semua aktiviti melibatkan forklift	☐
Laluan forklift dan pejalan kaki dipisahkan dan ditandakan	☐
PPE disediakan dan dipakai (kasut keselamatan, jaket, topi)	☐
Rekod penyelenggaraan forklift dikemas kini	☐
Jadual pembaharuan sijil dipantau	☐
Perlindungan insurans yang mencukupi disediakan	☐

Perlindungan Insurans untuk Operasi Forklift

Latihan dan pensijilan mengurangkan risiko kemalangan, tetapi tidak menghapuskannya sepenuhnya. Operasi forklift membawa risiko yang ketara kepada pekerja, harta benda, dan pihak ketiga.

Berikut adalah jenis perlindungan insurans yang relevan untuk operasi forklift:

Jenis Insurans	Apa yang Dilindungi	Relevan Bila
Insurans Pampasan Pekerja	Kecederaan atau kematian pekerja semasa bertugas	Wajib di bawah undang-undang Malaysia
Industrial All Risks (IAR)	Kerosakan harta benda kilang akibat kemalangan forklift	Forklift melanggar rak, mesin, atau struktur bangunan
Machinery Breakdown	Kerosakan mekanikal pada forklift itu sendiri	Kos pembaikan atau penggantian forklift yang rosak
Contractor's General Liability (CGL)	Tuntutan pihak ketiga akibat kemalangan forklift	Forklift mencederakan pelawat atau merosakkan harta pihak ketiga

Yang sering terlepas pandang: kemalangan forklift bukan sahaja melibatkan kecederaan. Satu insiden forklift terbalik boleh merosakkan barangan bernilai tinggi, rak penyimpanan, dan struktur bangunan, yang semuanya memerlukan perlindungan insurans hartanah yang mencukupi.

Kesilapan Biasa yang Perlu Dielakkan

Kesilapan	Akibat	Penyelesaian
Menggunakan sijil daripada pusat tidak berdaftar	Sijil tidak diiktiraf semasa pemeriksaan JKKP	Sahkan pendaftaran JKKP pusat latihan sebelum mendaftar
Tidak memperbaharui sijil yang tamat tempoh	Operator beroperasi secara haram; majikan bertanggungjawab	Wujudkan sistem peringatan 3 bulan sebelum tamat tempoh
Tiada log pemeriksaan harian	Tiada bukti due diligence; penalti semasa audit JKKP	Sediakan borang pemeriksaan standard dan wajibkan pengisian setiap syif
Membiarkan pekerja baru mengendalikan forklift tanpa latihan	Risiko kemalangan tinggi; penalti sehingga RM500,000	Polisi tegas: tiada sijil, tiada akses kepada forklift
Mengabaikan penyelenggaraan berkala	Kerosakan mekanikal, kemalangan, kos pembaikan lebih tinggi	Jadual penyelenggaraan berkala mengikut cadangan pengilang

FAQ

Adakah lesen forklift wajib di Malaysia?

Ya. Di bawah Seksyen 15 OSHA 1994, majikan wajib memastikan semua operator forklift terlatih dan kompeten. Walaupun tiada "lesen" rasmi seperti lesen memandu JPJ, sijil latihan daripada pusat berdaftar JKKP adalah keperluan undang-undang untuk mengendalikan forklift.

Berapa kos untuk mendapatkan sijil forklift di Malaysia?

Kos antara RM350 hingga RM900 per peserta bergantung jenis kursus dan pusat latihan. Kursus 1 hari biasanya sekitar RM350 hingga RM600, manakala kursus 2 hari antara RM500 hingga RM900. Kos ini boleh dituntut 100% melalui HRDCorp jika majikan berdaftar.

Berapa lama sijil forklift sah di Malaysia?

Sijil forklift sah selama 3 tahun dari tarikh peperiksaan. Selepas itu, operator perlu menghadiri kursus pembaharuan untuk memperbaharui pensijilan. Operator dengan sijil tamat tempoh tidak dibenarkan mengendalikan forklift.

Apakah penalti jika operator forklift tiada sijil?

Majikan boleh didenda sehingga RM500,000 atau dipenjara sehingga 2 tahun, atau kedua-duanya, di bawah Seksyen 15 OSHA 1994 (selepas pindaan 2022). Penalti ini terpakai apabila majikan gagal menyediakan latihan yang mencukupi kepada pekerja.

Bolehkah saya guna sijil forklift dari negara lain di Malaysia?

Sijil dari negara lain biasanya tidak diterima secara automatik oleh JKKP. Operator perlu menjalani latihan di pusat berdaftar JKKP di Malaysia untuk mendapatkan sijil yang diiktiraf di sini. Sesetengah pusat latihan mungkin menawarkan proses penilaian kecekapan yang lebih singkat untuk operator berpengalaman.

Adakah saya perlu sijil berbeza untuk jenis forklift yang berlainan?

Ya. Sijil forklift biasa (counterbalance) tidak melayakkan anda mengendalikan reach truck atau jenis forklift lain secara automatik. Setiap jenis forklift mempunyai ciri operasi dan risiko yang berbeza, jadi latihan khusus diperlukan untuk setiap jenis.

Siapa yang bertanggungjawab jika berlaku kemalangan forklift, operator atau majikan?

Majikan menanggung tanggungjawab utama di bawah OSHA 1994. Seksyen 15 meletakkan kewajipan am kepada majikan untuk memastikan keselamatan pekerja, termasuk latihan, penyelenggaraan peralatan, dan penilaian risiko. Operator juga boleh dikenakan tindakan di bawah Seksyen 24 jika gagal mematuhi arahan keselamatan.

Adakah JKKP memeriksa sijil forklift semasa audit?

Ya. Pegawai JKKP boleh meminta sijil latihan operator, log pemeriksaan harian, rekod penyelenggaraan, dan HIRARC berkaitan operasi forklift semasa pemeriksaan. Ketiadaan dokumen ini boleh membawa kepada notis pembaikan atau tindakan undang-undang.

Bolehkah latihan forklift dijalankan secara in-house?

Boleh, tetapi ia perlu dijalankan oleh jurulatih yang bertauliah dan mengikut garis panduan JKKP. Penilaian kecekapan perlu didokumenkan dengan betul. Sesetengah syarikat menggunakan pusat latihan luaran untuk memastikan sijil yang dikeluarkan mempunyai pengiktirafan yang lebih luas.

Apa itu CEP points untuk latihan forklift?

CEP (Continuing Education Programme) points ialah mata yang diiktiraf JKKP untuk program pembangunan profesional berterusan. Kursus forklift daripada pusat berdaftar JKKP biasanya menyediakan CEP points untuk pengamal KKP yang terlibat.

Kesimpulan Foundation

Pensijilan forklift bukan sekadar keperluan pematuhan. Ia adalah garis pertahanan pertama anda terhadap kemalangan yang boleh mengakibatkan kecederaan serius, kerosakan harta benda, dan denda ratusan ribu ringgit di bawah OSHA (Pindaan) 2022.

Tetapi latihan sahaja tidak mencukupi. Kemalangan forklift boleh berlaku walaupun operator terlatih, dan apabila ia berlaku, kos boleh menjejaskan operasi perniagaan anda secara serius. Perlindungan insurans yang betul, daripada insurans pampasan pekerja hingga Industrial All Risks, memastikan perniagaan anda dilindungi apabila perkara yang tidak dijangka berlaku.

Bercakap dengan pakar risiko kami untuk penilaian perlindungan insurans operasi forklift anda